Netcongestie
Zoals bekend zijn er in Nederland capaciteitsproblemen op het elektriciteitsnet. Dit staat bekend als netcongestie. Gevolgen zijn onder andere dat bijvoorbeeld bedrijven moeten wachten op een stroomaansluiting. Ook loopt hierdoor de energie- en warmtetransitie vertraging op.
Tennet: netcongestie in het noorden urgent
Recent zijn er berichten gekomen van Tennet over de krapte over het stroomnet in de noorderlijke provincies. Die zijn zodanig dat het het ook de particulieren gaat raken, zoals een vertraging van de bouw van nieuwe woningen.
Capaciteit regio Midden Holland
In de regio Midden-Holland heeft Stedin de afgelopen jaren meermalen in officiële rapporten laten weten, dat de netcongestie ook in onze regio speelt maar dat effecten voor particulieren/woningeigenaren niet te verwachten zijn. Vooral zijn er wachttijden voor grootverbruikaansluitingen, zeg grote bedrijven. Stedin liet weten dat kleinverbruikers (zeg individuele woningeigenaren) niets zouden merken van de netcongestie. Eind 2025 bleek uit een zogenaamd congestiemanagementonderzoek van hoogspanningsleverancier TenneT dat de capaciteit op het elektriciteitsnet in Zuid-Holland de komende jaren krap blijft. Extra capaciteit komt beschikbaar tussen 2032 en 2035. Voor kleinverbruikers waren er op dat moment nog geen gevolgen (zie zaaknummer 1609495).
Nieuw prioriteringskader
Inmiddels is er een nieuw rapport. Wij zijn in samenspraak met de gemeente Gouda nog bezig de precieze gevolgen te onderzoeken, maar het lijkt erop dat de netcongestie toch op een of andere manier burgers in Gouda gaat raken. Zoals bekend is de netcongestie een belangrijke randvoorwaarde voor de energie- en warmtetransitie in stad en wijk. De Autoriteit Consument en Markt (de ACM) heeft namelijk een nieuw prioriteringskader opgesteld. Die nieuwe kader geldt per 1 januari 2026. Kort gezegd bepaalt dit nieuwe kader welke maatschappelijke functies voorrang krijgen op de wachtlijst voor transportcapaciteit op het elektriciteitsnet.
Wie krijgt voorrang?
Tot oktober 2024 gold het principe ‘wie-het-eerste-komt-die-het-eerste-netcapaciteit-kreeg’. Daarna kwam er een prioriteringskader, zodat maatschappelijk belangrijke projecten en taken als ziekenhuizen en drinkwatervoorzieningen voorrang kregen.
Nieuwe prioriteringsregels van de ACM
De ACM heeft deze regels verder uitgewerkt voor netbeheerders om in congestiegebieden (vol stroomnet) te bepalen wie eerder aan de beurt komt van de wachtlijst zodra er weer transportcapaciteit vrijkomt. Het maakt geen extra netcapaciteit, maar regelt alleen de volgorde van aansluiten wanneer er capaciteit beschikbaar is. De gemeente speelt geen rol in de vaststelling in welke categorie een aanvraag voor nieuwe transportcapaciteit valt.
Vanaf 1 juli 2026 geldt dat netbeheerders gefaseerd de gereserveerde capaciteit voor kleinverbruik vrijgeven. Daarnaast worden, wanneer het net vol is, alle aanvragen (groot- én kleinverbruik) op één geïntegreerde wachtlijst geplaatst (!). Toewijzing van capaciteit gebeurt dan voor groot- en kleinverbruik op basis van maatschappelijke prioriteit volgens het nieuwe ACM-prioriteringskader. Zie hiervoor onderstaande infographic. De categorieën voor prioriteit zien er als volgt uit:
- Congestieverzachters: partijen die capaciteit vrijmaken (bijv. energieopslag). NB Energieopslag is niet altijd congestieverzachtend. Enkel als de opslag goed wordt ingezet, bijvoorbeeld een slimme energiebuffer, is dit het geval.
- Veiligheid en vitale infrastructuur: gezondheidszorg, drinkwatervoorziening, verkeersveiligheid, elektriciteitsinfrastructuur.
- Maatschappelijke basisbehoeften: wonen, onderwijs, openbaar vervoer, afvalstoffenbeheer, telecommunicatie en warmtevoorziening.
Kanttekening
Aanleiding van het nieuwe prioriteringskader 2026 is dat het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) in 2025 een uitspraak heeft gedaan waarbij het codebesluit is vernietigd. Het ACM had tot 1-1-2026 om het prioriteringskader aan te passen.
Mogelijk ook consequenties voor de kleinverbruikers
Vanaf 1 juli 2026 komen ook kleinverbruikaansluitingen (zoals woningbouwprojecten, MKB en publieke laadpalen) op een geïntegreerde wachtlijst. Dit kan gevolgen hebben voor bijvoorbeeld de ontwikkelingen rondom woningbouw, de verduurzaming van de gebouwde omgeving en economische activiteiten in Gouda.
Laatste nieuws
De meest actuele informatie: er staat momenteel 24 verzoeken met totaal 4,2MW voor afname is de wachtrij voor het gebied van Plaswijck – Gouda Noord, Bodegraven-Reeuwijk. Dit zijn enkel grootverbruikers.
Wordt vervolgd
Dit geeft een wat ander beeld dan de officiële rapportages van de afgelopen jaren. En uiteraard kan dit dus ook consequenties hebben voor omvang en tempo van de energie- en warmtetransitie in Gouda en in de wijk. De exacte effecten zijn nog niet aan te geven. In overleg met de gemeente houden u op de hoogte van de verdere ontwikkelingen.
Bijlage: Infographic ACM-prioriteringskader
