Eerste fase klaar: Verkenningsrapport WUP gereed
De gemeente Gouda heeft het Verkenningsrapport ‘Route naar een aardgasvrij Plaswijck’ afgerond. Het is de eerste stap naar een wijkuitvoeringsplan (WUP), dat er in 2028 moet komen. De bedoeling is dat dit plan bewoners en gebouweigenaren duidelijkheid biedt over mogelijke routes naar aardgasvrij, met aandacht voor techniek, kosten en benodigde ondersteuning.
Vooraf: rol van de Denktank
Met een aantal betrokken bewoners is meegedacht bij het maken van dit Verkenningsrapport. Dat was in een Denktank, de gemeente blijft dus eindverantwoordelijke. De insteek van wijkbewoners was vooral om betaalbaarheid, haalbaarheid en participatie bij de energietransitie te waarborgen, plus natuurlijk de ervaringen en kennis van de wijk inbrengen.
Publicatie op 11 juni 2026 aanstaande
Het Verkenningsrapport is nog niet vrijgegeven, maar de gemeente Gouda zal het Verkenningsrapport toelichten op de komende informatiebijeenkomst op 11 juni 2026. Zie hiervoor het andere nieuwsitem.
Overwegingen waarom naar aardgasvrij
Ook dit rapport benoemt opnieuw de geopolitieke en klimaatredenen om het gebruik van fossiele brandstoffen zoals aardgas te verminderen. Daarbij kan het verduurzamen van woningen bijdragen aan lagere energiekosten, meer wooncomfort en meer energie-onafhankelijkheid. Dit is een uitkomst van het Nationaal Klimaatakkoord.
Gemeente Gouda over keuze Plaswijck aardgasvrij
De gemeente heeft om een aantal redenen onze wijk Plaswijck aangewezen om als eerste wijk in Gouda aardgasvrij te worden. Deze wijk heeft namelijk veel kenmerken die de warmtetransitie kansrijk maken. Het kent onder andere veel woningen uit dezelfde bouwperiode (vooral 1972–1976), er is veel geschikt dakoppervlak voor zonnepanelen en er zijn actieve wijk- en energie-initiatieven.
Vooranalyse en voorberekeningen per buurt
Positief is dat er de afgelopen maanden éérst allerhande berekeningen en voorstudies zijn gemaakt. De gemeente heeft onze verdeling van de wijk over 18 buurten overgenomen, zodat een specifieke aanpak per buurt mogelijk is. Er is daarna onder andere een globale analyse gemaakt van de gemiddelde investering per buurt en per woning om aardgasvrij te worden. Hierbij heeft de gemeente Gouda gebruik gemaakt van het rekenprogramma Smart Twin. De gemeente gebruikt dit programma om de totale investeringsopgave in kaart te brengen.
Energie armoede
Volgens het TNO heeft in Plaswijck slechts 5,7% te maken met een ‘Laag Inkomen, Hoge Energierekening’. De wijk scoort wat energiearmoede zelfs gunstiger dan het Goudse gemiddelde (= 6,3%, zie ook TNO Energiearmoede kaart Nederland). Wel leeft ongeveer 13% van de huishoudens in onze wijk rond het sociaal minimum. Binnen de wijk kunnen de verschillen echter groot zijn. NB Het CBS constateert dat de helft van de huishoudens in Nederland te maken heeft met financiële zorgen.
Meest voorkomende energielabel
Het meest voorkomende energielabel in Plaswijck is label C. De Hoevenbuurt valt op met veel woningen met een label slechter dan C. Daar zien we ook een grote spreiding in labels (A t/m G).
In de afgelopen twee jaar is een duidelijke verschuiving zichtbaar van label C en D richting A en B.
Belangrijke kanttekening: labels van vóór 2021 zijn volgens oude normen afgegeven en kunnen afwijken van de huidige eisen. Ook voorlopige of geschatte labels komen voor.
Meest voorkomende isolatiemaatregel: glas
In Plaswijck heeft inmiddels ongeveer 30% procent van de woningen HR++‑glas. De isolatie van daken en gevels blijft nog achter en bevindt zich over het algemeen op een matig niveau. Daarnaast beschikt bijna driekwart van de woningen nog niet over vloerisolatie. Ook op het gebied van opwek is er nog werk te doen: naar schatting hebben ongeveer vierduizend woningen nog geen zonnepanelen.
WUP en netcongestie
Er is per buurt ook een analyse van het elektriciteitsverbruik gemaakt. Dit is van belang, omdat bij het aardgasvrij scenario alles opgevangen moet worden door elektrische alternatieven. Dit zorgt voor een grote stijging van het elektragebruik. De berekeningen laten zien dat het jaarlijkse elektragebruik in Plaswijck dan fors toeneemt. Gezien de toenemende signalen van netcongestie is dit belangrijk. In de Denktank is hierover dan ook uitgebreid gediscussieerd.
Afbeelding wijk Plaswijck (2804) in vogelvlucht: de energielabels
Enkele conclusies en aanbevelingen
Het Verkenningsrapport is nog niet vrijgegeven, maar enkele algemene conclusies en aanbevelingen:
- Plaswijck is technisch geschikt voor een overstap naar aardgasvrij, maar dat dit vraagt een zorgvuldige, sociale én technische aanpak. De energie- en warmtetransitie in deze wijk is namelijk kansrijk, maar complex. Dat heeft verschillende oorzaken, zoals veel ‘gespikkeld bezit’ (sociale huur en koop door elkaar) en veel verschillende doelgroepen. De warmtetransitie kan dan alleen slagen met duidelijke kaders, goede ondersteuning en voldoende keuzevrijheid.
- Netcongestie en planning zijn randvoorwaardelijk. De overstap naar all-electric vergroot immers de druk op het elektriciteitsnet. Er wordt gewerkt aan verzwaringen van het net richting 2035, maar tussentijds kunnen wachttijden en capaciteitsproblemen ontstaan. Het rapport benoemt enkele oplossingen, maar duidelijk is dat dit punt nader moet worden uitgewerkt.
- Zorgen en belemmeringen in de wijk serieus nemen, vooral over de kosten en betaalbaarheid en daarnaast een gevoel van verlies aan keuzevrijheid of opgelegd beleid.
- Organiseer een zorgvuldig en breed participatieproces. Maak ook duidelijk wat vastligt en waar ruimte is voor keuzes.
- Zorg voor een duidelijk eindbeeld en tijdpad naar bewoners en partners.
- Ontwikkel een duidelijke bewonersroute: van eerste informatie en woningadvies, via no‑regret maatregelen, naar de uiteindelijke overstap en nazorg.
Verzwaring net als randvoorwaarde
Het vervolg
Met dit rapport wordt de verkennende fase afgerond. Op 11 juni 2026 presenteert de gemeente haar eerste bevindingen aan de wijk.
Daarna gaat de gemeente aldus het Verkenningsrapport onder andere:
- Communiceren met de wijk over de plannen.
- Bewonersparticipatie een plaats geven.
- Per woningtype de technische scenario’s uitwerken.
- Inzicht geven van het aardgasvrij worden wat betreft kosten, financiering en woonlasten.
- Uitzoeken wat er nodig is voor vergunningen, omgevingsplannen en besluitvorming.
- Een duidelijke rolverdeling tussen gemeente, wijk en partners opzetten.
Naar een WUP
In een daaropvolgende planfase worden de uitkomsten verder uitgewerkt in een Projectplan en het Wijkuitvoeringsplan. Dit laatste beschrijft concreet hoe de overstap naar aardgasvrij kan worden gemaakt en wat daarvoor nodig is, rekening houdend met verschillen tussen woningen en bewoners binnen duidelijke randvoorwaarden.
Onze reactie
Afgezien van alle politieke en technische meningen (die zijn er veel en vaak uitgesproken), de gemeente laat in deze eerste stap zien dat zij erkent dat een wijk aardgasvrij maken een complex traject wordt. Zij neemt de financiële zorgen van wijkbewoners duidelijk serieus. Het woord bewonersparticipatie krijgt meermalen een plaats in het proces. Positief is dat plannen maken dit keer gepaard gaat met voorstudies, bezint eer ge begint dus. Ook is gekozen voor een buurtgerichte aanpak. Er zijn tal van technische, financiële en sociale ontwikkelingen, stap voor stap dus en geen overhaaste besluiten. Deze benadering klinkt door in dit Verkenningsrapport.
Het zijn interessante overzichten. Goed om inzicht te krijgen in de kwh’s en de bedragen, want dan weten burgers waar ze mee te maken kunnen krijgen. Als een woningeigenaar een nieuwe keuken of badkamer wil, zal hij/zij ook eerst offertes opvragen om een beeld te krijgen van de te verwachte kosten. Echter, rekenprogramma’s bieden (zo is de ervaring) geen absolute zekerheid. Bovendien is de uiteindelijke investering per woning afhankelijk van vooral het individuele energiegedrag en -verbruik, de samenstelling van het huishouden en het gewenste niveau van wooncomfort.
Tenslotte, begin dit jaar zijn er gemeenteraadsverkiezingen geweest. Onbekend is wanneer er een nieuw College zal zijn. De Rijksgelden voor Gouda voor de verduurzaming liggen grotendeels vast, maar bepalend wordt hoe met name de nieuwe wethouder voor de energietransitie het traject naar aardgasvrije wijken wil aanpakken. Dus voorlopig blijft het afwachten.